about us | news | festival | projects | cds | dvds | publications | galleries | contact

publications
books

afrovenezuelan reflections

online articles

zelfbestuur aan de orinoco

op naar een indiaanse staat

interview met nohelí pocaterra

la diáspora negra en holanda

missionarissen bij de indianen van venezuela

venezuela: "11 a" en de bolivariaanse revolutie

marrons & eurocriollos: het creoliseringsproces van nederland

consolidatie en zelfkritiek van de inheemse beweging in venezuela

tweede interview met nohelí pocaterra

the sound of revolution

 

Venezuela: "11 A" en de Bolivariaanse Revolutie

Dit artikel gaat daar verder waar we onze januari-bijdrage beëindigden: "De krachten die tegen de Bolivariaanse Revolutie samenspannen lijken het pleit te gaan winnen nu de machtige olie-lobby vastbesloten lijkt om een duel op leven en dood met Chávez uit te vechten." Chávez blijkt echter een overlever van de taaiste soort, en wie weet zal hij langer de politieke scčne beheersen dan velen wenselijk achten.

Solidariteit met de "revolutie"

Van 10 tot en met 13 april jl. werd in Caracas de "Encuentro Mundial de Solidaridad con la Revolución Bolivariana" gehouden. Dit gebeuren vond precies één jaar na de mislukte coup tegen Chávez plaats - door zijn aanhangers "de fascistische coup tegen Venezuela" gedoopt (El golpe fascista contra Venezuela). 11A - 11 (en ook 13) april (2002), zijn historische data geworden; over de precieze betekenis van deze dagen voor de geschiedenis van de natie-staat Venezuela zal tot in de eeuwigheid gediscussieerd worden. Nu is het voor de één een feest, voor de ander een datum van nationaal protest, van rouw zelfs; het is aanleiding voor ruzies binnen families, voor protestbetogingen, voor dreigingen met een nieuwe staatsgreep, aanslagen, geweld....en wie weet de aanzet tot een nieuwe geweldsspiraal. Maar enfin, voor de regeringsgezinden zijn het dagen van victorie, een seculier pasen van kruisiging en wederopstanding van de omstreden president. Op drie verschillende lokaties - waaronder het Hilton (sic!) - werden conferenties en workshops gehouden, en er was ook een gezellig rommelige beurs waar allerlei organisaties zich afficheerden. Voor alle duidelijkheid moet ik hier misschien even vermelden dat ik niet uitgenodigd was voor dit hele gebeuren en me er ook niet voor had ingeschreven. Zonder dat iemand me een strobreed in de weg legde kon ik overal zo naar binnenlopen, iets wat je gezien de heersende paranoďa niet zou verwachten. De internationale solidariteitsbetuiging werd geopend met een rede door Ignacio Ramonet, hoofdredacteur van het prestigieuze Le Monde Diplomatique (dat overigens sinds kort - in aangepaste vorm - in Venezuela verschijnt onder de titel Question). Onder de internationale gasten waren een aantal bekende fellow travellers en marxistische dinosauriërs: Perry Anderson, Robin Blackburn, Istvan Meszaros - maar ook het boegbeeld van de anti-globalisten José Bove. Thema's van de conferentie waren o.a. :'Wereldeconomie, neoliberalisme en alternatieven;' 'Economische sabotage en terrorisme tegen de staatsoliemaatschappij' (door Fedecamaras en de CTV: de werkgevers- én de werknemersorganisatie die bij de staatsgreep van april 2002 tegen Chávez samenspanden). Er was ook een workshop over "De deelname van de jeugd aan het revolutionaire proces." De afsluitende lezing op de 13de werd verzorgd door de 'wettige erfgenaam' van Bolívar, Chávez himself, en daarna barstte in de straten - op en rond de Avenida Bolívar - een groot volksfeest los: "De Dag van het Heroďsche Volk" genaamd. De iconen van de van een onuitputtelijke rijkdom getuigende Cubaanse muziekscčne gaven acte de présence; zowel sterren van de nueva trova alsmede The Afro-Cuban All Stars en Orishas (Daarmee lijkt weer eens bevestigd dat Chávez zich steeds meer spiegelt aan het Cubaanse model, dat in oorsprong ook een nationalistische 'revolutie' was, maar door een complex van factoren steeds verder radicaliseerde).

chavista
Een Chávez-aanhanger verkoopt badges en cd's .

De oppositie

Terwijl de "oficialistas" feestvieren, beramen de oppositionele krachten knarsentandend nieuwe acties (Voor de chávistas "sabotage en landverraad"). Oppositie-zender Globovisión wisselt het laatste nieuws uit de oorlog in Irak af met beelden uit 'Nuestra Guerra:' Onze oorlog, m.a.w. de burgeroorlog van alledag in Venezuela. Onthutsende beelden en cijfers over de dramatisch verslechterde situatie in het land sinds het aantreden van Chávez. Hoewel je weet dat de beeldtaal van televisie hogelijk gemanipuleerd is, gaat de boodschap je niet in de koude kleren zitten. Propaganda als kunstvorm; dáár heeft de oppositie meer kaas van gegeten. De oorlog in Irak lijkt kinderspel vergeleken bij de 'burgeroorlog' in Venezuela (Veel van de aangedragen statistieken zijn uit de tijd vóór Chávez's machtsovername, en niet het gevolg van zijn bewind). Maar het valt niet te negeren dat Chávez de Venezolaanse bevolking in twee antagonistische kampen verdeeld heeft en dat de vreedzame dialoog steeds moeilijker lijkt te worden. Wat rest van de middenklasse zit in de tang. Hoger opgeleid kader vertrekt naar Florida, waar Miami toch al de hoofdstad van Latijns-Amerika geworden is. Immigranten van Europese afkomst proberen hun oude nationaliteit te herwinnen en er lijkt een ware exodus aan de hand. Er schijnen bijvoorbeeld zoveel Venezolanen van Spaanse afkomst te willen remigreren, dat de wachttijden voor een gesprek op de ambassade tot 8 maanden zijn opgelopen. Daarnaast is er ook al langer sprake van een gigantische kapitaalvlucht. De oppositie meent recht te hebben op een referendum in augustus, maar mij dunkt dat Chávez daar geen boodschap aan zal hebben: "Ik zal geen afstand doen van de macht die het volk me gegeven heeft," verkondigde hij op 13 april 2002 - "hasta siempre!" Voor de oppositie is de revolutie die Chávez proclameerde niets anders als een "robolución," het roven en plunderen van het private en staatsbezit ("robar" is stelen).

Petro-populisme

Oorlogen worden gevoerd om olie, dus waarom geen revolutie? De belofte van Chávez is om de oliewinsten aan te wenden ten behoeve van het hele volk en het hele land (Daarin verschilt hij overigens niet fundamenteel van voorgaande presidenten). Petrodollars voedden de modernisatie, maar vaak is dit proces niets anders dan een vorm van asymmetrische ontwikkeling (die bovendien grote bevolkingsgroepen relatief lijkt te benadelen). Olie is al vaak een vloek gebleken voor ontwikkelingslanden: Voor de indianen die het land bewoonden vóórdat de "homo economicus" zich het toeëigende, was het het excrement van de duivel. Voor anderen is olie belangrijker dan bloed. De Bolivariaanse Revolutie lijkt een vorm van 'petro-populisme,' met apostel Bolívar als schutspatroon, degeen die over het graf heen het politieke proces en het sociale project legitimeert (Dat dit een simplificatie van Bolívar's erfgoed inhoudt staat hier terzijde: het gaat hier om een geloofsartikel, een fundamentele bouwsteen van de nieuwe Venezolaanse staatsreligie).

Op weg naar een nieuwe krachtmeting

Dat Chávez ongeschonden uit de coup van april 2002 kwam, mag al een wonder heten (voor zijn aanhangers een bewijs dat hij door God zelf gezonden is, zo niet beschermd wordt). De nationale staking die begin december 2002 begon, kon zijn regime ook niet uit het zadel wippen (het had eerder een averechts effect). Niet alleen is de nationale economie in een semi-comateuze toestand geraakt - door deze poging tot zelfmoord van het bedrijfsleven en de middenstand - maar ook is de positie van Chávez bij zijn hardcore supporters alleen maar weer versterkt. Ze zien hoe hun leidsman van alle kanten wordt belaagd en welke 'gemene trucs' worden uitgehaald om hem te diskrediteren, af te zetten, op te ruimen, en vereenzelvigen zich mede daardoor steeds meer met hun idool. Nee, Chávez heeft het duel met de olie-lobby gewonnen, de oppositie heeft hij in de touwen gedrongen, de CIA likt haar wonden en heeft haar zinnen schijnbaar voorlopig op andere prooien gezet. Chávez blijkt een overlever van de taaiste soort, type Castro, en wie weet zal hij veel langer de politieke scčne beheersen dan velen wenselijk achten. Ongetwijfeld zal hij dan ook steeds meer een (boven-)regionale rol willen spelen (Zelf lijkt hij nu vooral gebrand op een stevige alliantie met Lula en andere partners in de regio). Daarbij zal hij ook steeds machtige vijanden weten te mobiliseren. Een diplomaat zal hij nooit worden, de kunst van het koorddansen blijkt hij echter wel te beheersen.
De komende maanden zullen waarschijnlijk in het teken staan van voorbereidingen voor een nieuwe krachtmeting tussen de verschillende kampen: Begin augustus verwacht ik de climax van de volgende episode in deze politieke thriller die Venezuela in haar ban houdt. Aan een bevriende 'filosoof van de straat' vroeg ik zijn opinie over hoe lang hij dacht dat het fenomeen Chávez nog het politieke toneel zou beheersen: "Nou, ik denk zo'n 15 weken - heilige weken" ("semanas santas," m.a.w. over 15 jaar met Pasen zit hij er nog)! Een absolute nachtmerrie voor velen, voor anderen de belofte van een heilstaat. De grote vraag blijft echter: Wat is dat nou, die Bolivariaanse Revolutie (= "De Mooie Revolutie"="De Democratische Revolutie")? In mijn volgende bijdrage hoop ik daarop verder in te gaan.

 

Fundación Interchange
Th. Werenbertszstraat 11
6574 AM Ubbergen
The Netherlands
Tel.: 0031 - 24 36 03 550
mailto:bartolome@fundint.nl

© 2014 Fundación Interchange