about us | news | festival | projects | cds | dvds | publications | galleries | contact

publications
books

afrovenezuelan reflections

online articles

zelfbestuur aan de orinoco

op naar een indiaanse staat

interview met nohelí pocaterra

la diáspora negra en holanda

missionarissen bij de indianen van venezuela

venezuela: "11 a" en de bolivariaanse revolutie

marrons & eurocriollos: het creoliseringsproces van nederland

consolidatie en zelfkritiek van de inheemse beweging in venezuela

tweede interview met nohelí pocaterra

the sound of revolution

 

Venezuela en de inheemse beweging: een interview met vice-president Nohelí Pocaterra

Door Bartolomé Duijsens.
Een lichtelijk gewijzigde versie van dit artikel werd eerder gepubliceerd in het tijdschrift Indigo, maart/april 2002.


In een artikel van vorig jaar voor Indigo (mei/juni 2001) over politieke ontwikkelingen en de inheemse beweging in Venezuela, maakte ondergetekende een aantal kanttekeningen bij "de democratische revolutie" van Chávez en wees op een aantal winstpunten voor de inheemse beweging, maar ook op een aantal strukturele tekortkomingen van zowel het nieuwe regime als van de inheemse beweging. Een van de drie inheemse leiders die zitting hadden genomen in de Nationale Raad is inmiddels opgeklommen tot tweede vice-presidente; Nohelí Pocaterra is een Wayu (Guajira) uit Maracaibo, de hoofdstad van de deelstaat Zulia, en met haar had ik onlangs - in februari - een lang gesprek om de balans op te maken over de afgelopen twee jaar dat Chávez aan de macht is (was? want de ontwikkelingen gaan zo snel, dat het me niet zal verbazen wanneer Chávez - ongetwijfeld in naam van de democratie - alsnog van het toneel verdwijnt of door een verdwaalde kogel geraakt zal worden).

Nohelí Pocaterra, een inheemse als tweede vice-president

Nohelí Pocaterra voor het Capitool Sinds augustus 2000 is ze parlementslid. Daarvoor was ze een half jaar lid van de Constituyente, een préliminaire etappe in de raadgevende vergadering. In een later stadium werd ze benoemd tot tweede vice-president. Allereerst feliciteer ik haar met haar wonderbaarlijke promotie en haar ruime kantoor in het Capitool - het congresgebouw dat naar Noord-Amerikaans model is gebouwd - en dat het meest zichtbare centrum van de politieke macht in Venezuela vormt. Zij zelf is ook nog wel verbaasd over haar nieuwe entourage, maar ze ziet het wel als de beloning voor decennia lang hard werken voor de rechten van de minder bedeelden in de samenleving, in het bijzonder de inheemse groepen van de westelijke deelstaat Zulia.

Zes jaar geleden was ik daar met haar op een andere campagne in een vergeten uithoek van het land: een voorlichtingsronde in de strijd tegen cholera. Met een jeep gingen we naar afgelegen gehuchten in het Guajira-gebied. Maar ook bezochten we een paar Ainu-dorpen in de lagune van Sinamaica die we doorkruisten in een uiterst smalle kano die door een achter ons staande 'gondelier' werd voortbewogen. Onthaasten onder de koperen ploert. In een bamboe hut werd vergaderd met een groep vrouwen uit het dorp over het gemis van elementaire voorzieningen als drinkwater, medische verzorging en een schooltje. Nohelí stelde vragen en maakte notities. Ik waande me in de Afrikaanse bush, en nu zes jaar later zat ik weer tegenover Nohelí, iets ouder maar nog steeds met de uitstraling van een wijze, bedachtzame 'oermoeder.' Een kruising van Indira Gandhi en Golda Meir, een oudere zus van Rigoberta Menchu.

Het Capitool ligt in het drukke en geagiteerde centrum van Caracas. De stoepen zijn in bezit genomen door de straatverkopers, de buhoneros, waaronder opvallend veel verkopers van illegale cd's en andere electronica, en voor de classicistische voorgevel van het gebouw zitten een paar "indianen" op de grond; hun vaste stekkie waar ze hun handwerk aan de man proberen te brengen. Om het Capitool binnen te komen moet men eerst langs de wacht en een routine-controle ondergaan. Vervolgens naar de wachtkamer van de tweede vice-president om een audiëntie aan te vragen. De portier werkte hier al tijdens vorige regeringen, een deel van het meubilair zogezegd. In de antechambre van het kantoor zitten een paar secretaresses - waar ook twee nichten van Nohelí bij zitten - en een persoonlijke assistente die haar de laatste paar jaar begeleid heeft.

Nohelí begint doorgaans om zes uur 's ochtends op kantoor. In de weekend's probeert ze naar haar thuisbasis te gaan (een vleigreis van een uurtje). Hoewel ze klaagt over de werkdruk, begint het gesprek zeer ontspannen. Er zijn nog een paar 'inheemsen' bij ons gesprek aanwezig. Eva, de Pumé vrouw die bij ons zit, is onderwijzeres en studeert nu aan de universiteit: "Wij hebben nu tweetalig onderwijs, in het Spaans en Pumé. Dat ik hier in Caracas aan de universiteit kan studeren, dankzij de nieuwe grondwet, is voor ons een historische gebeurtenis."

 

Het interview

Hoe is het nu om hier in het centrum van de politieke macht actief te zijn?

Door de nieuwe grondwet - die tot stand is gekomen dankzij Chávez - is de politieke en juridische ruimte geopend om ons te manifesteren. Maar aan die verandering ging jaren van werk vooraf. Op zich is het ongelooflijk dat ik vice-presidente ben: tot voor kort was het nog niet voorstelbaar dat een indiaan zo maar een kantoor kon binnenlopen. Sinds 5 januari ben ik lid van de leidinggevende raad - de junta directiva - van de regering. In mijn wildste dromen had ik me dat niet kunnen voorstellen, maar nu drukt alle verantwoordelijkheid op mijn schouders. Het is een grote druk omdat je moet bewijzen dat je in staat bent om lid te zijn van het hoogste staatsorgaan en het te kunnen leiden. Het is een ingewikkeld proces en ik moet met veel groepen rekening houden, met andere organen, maar ook met mijn achterban en de inheemse volken. Ik moet blijven opkomen voor de inheemse groepen en gebruik maken van de politieke speelruimte die me vergund is om hen op sociaal en economisch gebied vooruit te helpen en deze vooruitgang te consolideren. In mijn positie kan ik de inheemse groepen steunen, maar je moet niet vergeten dat ik 24 uur per dag klaar sta om iedereen met zijn problemen te helpen, of het nu arme boeren zijn of indianen. Regelmatig maak ik ook werkdagen van 20 uur. Wat het nog moeilijker maakt is de voortdurende pressie die uitgeoefend wordt door de oppositie. Maar zo krijg ik wel een overzicht over het hele politieke panorama, alle ins en outs van wetten en voorstellen.

Zijn er op lokaal nivo - bijvoorbeeld in Zulia - al resultaten te constateren die te danken zijn aan de nieuwe regering?

Ja, ook daar zijn nu op lokaal en regionaal nivo veel inheemse vertegenwoordigers actief. Ze zijn de spreekbuis in de gemeenteraden, maar er zijn ook inheemsen die nu wetten opstellen en de raden voorzitten. Door de politieke hernieuwing moeten zelfs de politici van de oppositie erkennen dat er ruimtes en instituties zijn waarbinnen inheemse vertegenwoordigers de hoofdrol spelen. Op socio-economisch gebied hebben we ervoor gezorgd dat Corpozulia (het machtigste bedrijf in de deelstaat) meer rekening houdt met de rechten, problemen en wensen van de inheemsen. Ze stellen nu kredieten beschikbaar en helpen naar oplossingen zoeken voor urgente problemen. Onderwijsinstituten worden er nu ook op aangesproken om buitengesloten groepen een kans te geven en bijvoorbeeld een quotum inheemse studenten toe te laten. Zo is er ook op werkgelegenheidsgebied het een en ander verbeterd. Ook op het gebied van veiligheid zijn er veranderingen en we moeten zorgen dat de indianen niet meer vogelvrij zijn. In de deelstaat Apure werden op 19 juli 2001 bijvoorbeeld vier inheemsen vermoord en wij willen dat er alsnog een rechtszaak wordt aangespannen om de daders te vervolgen en te veroordelen. Veeboeren en grootgrondbezitters namen altijd ongestraft land van de inheemse groepen af en daar maken wij een vuist tegen. Zij plaatsen omheiningen zodat er niet meer gejaagd of gevist kan worden en de situatie van ondervoeding steeds extremer wordt. Indianen kunnen geen eten op de markt kopen; ze zijn nog afhankelijk van het land. De landeigenaren hebben al het geld van de wereld en kopen wat ze willen en het interesseert hen niet of ze de rivier vervuilen of de grond misbruiken.

Is er in Sinamaica waar wij indertijd waren al iets van veranderingen bemerkbaar?

Kijk, de effecten sijpelen slechts heel langzaam door naar het binnenland, omdat de problemen ook vreselijk complex zijn. Maar Corpozulia heeft kredieten verstrekt, en dat schept ook weer werk. "Nietwaar?" vraagt ze de andere aanwezigen. Deze kredieten en de coöperaties die gevormd worden zijn een bron van werkgelegenheid. Er wordt voorlichting gegeven om producten te verhandelen en er wordt ook beroepsonderwijs gegeven.

Voor vrouwen zijn er verschillende verbeteringen zoals de Bank voor Vrouwen en Het Netwerk voor Inheemse Vrouwen, die nu ook op gemeente-nivo opereren, zoals bijvoorbeeld in mijn eigen gebied van herkomst, de gemeente Paéz waar een meerderheid van de bevolking Wayu is. Deze organisaties functioneren binnen het lokale machtssysteem en beïnvloeden beslissingen. We zijn ook met créches gestart, voor kinderen tot zes jaar, en die spelen niet alleen een opvoedkundige rol, maar dienen ook als een medium om onze eigen identiteit over te dragen en te versterken. De Wayu-vrouwen doen dus belangrijk werk, in de zin dat ze de kinderen in overeenkomst met onze tradities socialiseren. Wij hebben een matrilineale samenleving en sommige buitenstaanders noemden onze cultuur zelfs matriarchaal. De traditioneel belangrijke rol van vrouwen heeft veel bijgedragen aan ons zelfvertrouwn en sociaal verantwoordelijkheidsgevoel. De vrouw is niet alleen opvoedster en raadgeefster van de familie, maar ook degeen die onze cultuur doorgeeft. Het acculturatie-proces heeft daardoor een veel ingrijpender invloed op vrouwen. De nieuwe consumptie-maatschappij heeft de rol van vrouwen radicaal veranderd; zij moet zich nu steeds buiten de huiselijke sfeer begeven....

"U bent wel het meest aansprekende voorbeeld van het succes van de Wayu-vrouwen in de wijdere samenleving," stel ik, maar ze gaat gewoon verder met haar betoog.

.....Nu heeft de vrouw niet meer de tijd voor alle huishoudelijke en opvoedkundige taken en staat de jeugd bloot aan de grootstedelijke verleidingen, wat wij 'los vicios metropolitanos' noemen, zoals geweld en drugs, die in onze cultuur onbekend waren. De organisatie van Wayu vrouwen probeert hier oplossingen voor te vinden. Het respect voor een Wayu vrouw was zo groot dat zelfs de echtgenoot haar niet kon afstraffen, want dan zou hij haar hele familie op zijn dak krijgen. Door de individualisering ontstaan er ook tal van psychologische problemen die de traditionele rol van de vrouw onder druk zetten.

In Amazonas wordt veel gesproken over inheemse gemeentes, het afbakenen van enclaves op ethnische basis als een soort proto-staten. Zou dat ook bij de Wayu, bijvoorbeeld in de gemeente Paéz, waar 85% inheems is, kunnen gebeuren?

Er wordt wel over nagedacht om een vorm van organisatie te zoeken die is aangepast aan de inheemse gemeenschappen. Dat verplicht ons om naar een goed model te zoeken in overeenstemming met de "de organische wet voor gemeentes." Naar een gedecentraliseerde structuur die aan afgelegen groepen de mogelijkheid biedt om toch deel te hebben aan het politieke proces. Peru en Ecuador hebben daar al meer ervaring mee. De inheemse burgemeesters stellen vaak zelf ook nog de verkeerde prioriteiten, dure dorpspleinen, stadions of speelvelden die te veel geld kosten.Er is behoefte aan ontmoetingsplaatsen voor de gemeenschap waar de traditionele cultuur levend wordt gehouden, maar de jeugd heeft liever ballen dan pijlpunten!

Alle aanwezigen moeten om deze laatste opmerking van haar lachen.

Hoe is de inheemse gemeenschap nu bij de politieke ontwikkelingen in het land betrokken en wat voor een effect heeft de huidige gespannen situatie op de inheemse beweging?

De inheemse beweging waar wij deel van uitmaken - CONIVE en haar organisaties - steunt het politieke proces van de Vijfde Republiek, want het is dankzij de huidige president dat de inheemse bevolking waardig - con dignidad - aan het politieke leven kan deelnemen. Chávez is kapitein geweest in Apure en had daar direct met indianen te doen. Ook tijdens zijn gevangenschap bleek zijn betrokkenheid bij de inheemse bevolking. Die betrokkenheid van Chávez bij de inheemse zaak - nog voordat hij president was - heeft ons het geloof en vertrouwen in hem gegeven.

Wij kunnen niet ontkennen dat de situatie in het land zeer gespannen is, maar - logisch - wij interpreteren dit als het werk van de oude politieke klasse die nu in de oppositie zit. De gepriviligieerde groepen voelen zich in hun interessen bedreigd. De nieuwe Ley de la Tierra - een wet op de landhervorming - is bijvoorbeeld een steen des aanstoots voor de grootgrondbezitters omdat het de kleine boeren en landlozen bevoordeelt. Landeigenaren die meer dan 5000 hectare hebben en dat land niet voor productieve doeleinden aanwenden, moeten onder de nieuwe wet een deel van hun grondbezit afstaan. Maar als ze méér dan deze 5 bij 10 km aan oppervlakte effectief bewerken kunnen ze eventueel juist op onze steun rekenen!

Het grote verschil van de nieuwe grondwet is dat nu dat de meest hierdoor bevoordeelden - los mas favorecidos - indianen, los campesinos, onderwijzers, arbeiders, vrouwen en kinderen zijn. Ook voor mindervaliden hebben wij een voor Amerika unieke clausule in onze grondwet. Dan is er nog het recht op de eigen taal van de doofstommen, etc.

Voor de Venezolaanse mentaliteit is het heel moeilijk om deze processen op hun waarde te schatten en te begrijpen. Ik denk dat het om een 'lucha de intereses' handelt. Wij zijn een land van grote formaliteit en onze Chávez stapt steeds uit dat kader, hij schendt het protocol, praat met iedereen en schudt de mensen de hand, rijdt in een jeep of op een open vrachtwagen. Hij doet niet wat normaal geacht wordt voor een Venezolaanse president en daarom - omdat hij uit formele rolpatronen stapt - wordt hij gediskwalificeerd. Als ik hier mijn hangmat zou ophangen, zou men zeggen dat ik gek ben omdat ik me behoor aan te passen aan de normen die aan mijn ambt gesteld worden. Ze zeggen dat ik een indiaan ben, maar o.k., ik ben ook een indiaan! Over Chávez zeggen ze ook dat hij op een indiaan of neger lijkt, een zambo, lelijk, met dikke lippen, slecht haar, etc.

Chávez en de dans op de rand van de vulkaan

Chávez lijkt met zijn vertogen sterk aan de polarisatie in het land bij te dragen en het land dreigt in twee onverzoenlijke kampen uiteen te vallen.

Hier in het land is vrijheid van meningsuiting, en de aanvallen op hem en op zijn familie, op zijn vrouw en kinderen zijn keihard. Nooit is een president zo zeer door de pers door het slijk gehaald! Hij moet zich toch kunnen verdedigen, hij is ook maar een mens. Hij heeft daarbij wel zijn eigen persoonlijke stijl en kiest soms voor de frontale aanval. Het is moeilijk om een revolutie zonder bloedvergieten door te voeren. Zijn inzet is een geweldloze revolutie, maar er zijn weinig voorbeelden van geslaagde revoluties die zonder geweld verliepen. Je moet je ook indenken dat zijn leven steeds in gevaar is; zelfs zijn eten kan hij niet meer vertrouwen. Bovendien lopen hier veel mensen rond die hun werk aan de oude partijen te danken hebben en hen nog diensten verschuldigd zijn. Dat hoeven ze niet alleen door hun stem aan oude vrienden goed te maken.

Het lijkt dat Caracas Chávez nogal vijandig gezind is?

"Nee, alleen in het oostelijk deel van de stad waar de gepriviligieerde groepen wonen. Wij waren in de mars van de regeringsgetrouwen en daar waren meer mensen dan in de demonstratie van de oppositie, i.t.t. wat de media berichten (27 januari).

De economische situatie verslechtert echter zienderogen en lijkt me inmiddels alarmerend?

Dat is wat je te horen krijgt, maar de president spreekt steeds met ondernemers en investeerders in Caracas en in het binnen- en buitenland. Zijn reizen zijn juist daarop gericht!

Maar dat is een ander polemisch thema: zijn allianties in het buitenland, zijn bezoek aan Khadaffi en Saddam, Fidel die hier op zijn verjaardag geféteerd werd. Chávez zoekt niet de dialoog met de belangrijkste handelspartners van Venezuela.

Dat is niet waar! Hij was ook in Duitsland, Frankrijk en de VS. Die andere landen die hij bezocht en die zo bekritiseerd worden, zijn mede-lidstaten van de OPEC. Hij reist daarheen in het belang van onze economie, niet om terroristen te steunen zoals de propaganda van de oppositie roept. Zijn tegenstanders hier zoeken allerlei argumenten om hem te diskwalificeren, liegen om hem zwart te maken en hem uit zijn ambt te ontzetten. De Colombiaanse president Pastrana heeft gesprekken gevoerd met de guerilla in zijn land en wordt daarom geloofd. Omdat Chávez iemand heeft gestuurd om te praten met de guerilla die hier langs onze grens opereert, wordt hij aan de schandpaal genageld. Ik zou bang zijn om met die guerillas en para-militairen te gaan praten, maar er moeten toch afspraken gemaakt worden omdat het onze buren zijn. De vijanden van Chávez zoeken steeds naar aanleidingen om hun lastercampagne te intensiveren.

Het lijkt mij overduidelijk dat de oppositie de aanval zoekt.

Stel je voor, gister bij zijn rede in Maracay, maakte Chávez nog een gebaar door op te roepen tot de dialoog. Maar het is ook schandalig dat onze president zo maar 'gek' genoemd kan worden. Dat de oppositie hem El Loco heeft gedoopt. Dat is heel kwetsend en brengt op termijn ook psychisch letsel toe. Een president moet gerespecteerd worden. Hij moet zich toch teweer kunnen stellen.

Zijn aanvaring met de Katholieke Kerk is ook zoiets. Wat ik van de Kerk geleerd heb is dat Jezus niemand verwierp: Hij sloot de gevallen Magdalena in zijn armen, en ook dieven en andere zondaars. Als een grote meester ontfermde hij zich over de hele kudde. Dat zou de boodschap van de Kerk moeten zijn, bijdragen aan de vrede, niet het zoeken van de confrontatie en het verdelen van de bevolking.

Maar een militair die in 1992 zelf een staatsgreep pleegde - en die nu dan wel gekozen president is - is dat niet als zamuro cuidando carne, "een gier die op het vlees moet letten?"(Ze vraagt me de vraag te herhalen en leg uit dat "zamuro cuidando carne" een populaire zegswijze is, die zoveel als "de kat het spek opbinden" betekent. Even verwacht ik dat ze ons gemoedelijke gesprek geschokt zal afbreken, maar ze blijft de rust zelve).

Bedoel je Chávez...? Nee, dat is niet zo! Wij indianen hebben volledig vertrouwen in Chávez - tenemos fé - want hij was al met ons lot begaan voordat iemand kon dromen dat hij president zou worden. Toen Chávez nog in Apure dienst had bezocht hij de Cuiva en speelde met hun kinderen. Hij vond het niet erg dat ze zijn outfit bevuilden. Hij dronk uit dezelfde kalebas als de indianen! Het is geen demagogie; het is zijn aard, zijn inborst. Men kan zijn medemenselijkheid niet negeren, zijn wens om iets voor ons land te betekenen.

U denkt dus dat hij geen hombre de guerra meer is, een krijgsman? Ik ben zelf zeer bezorgd dat hij met zijn persoonlijke stijl - laten we het op z'n Venezolaans als recío typeren - de revolutie tot zijn uiterste consequentie zal doorvoeren. Bent u bereid om hem daarin te volgen?

Ja, wij zullen dit politieke proces blijven verdedigen. Persoonlijk zou ik misschien liever in mijn gemeenschap zijn dan in dit koude kantoor, 'vastgebonden' aan alle verplichtingen. Maar het heeft een zo lange strijd gekost om tot deze grondwet te komen - waarin onze rechten eindelijk gewaarborgd worden - dat wij deze politieke ruimte moeten verdedigen. De "inheemse clausules" waren het meest omstreden deel van de grondwet. Zij die tegen Chávez zijn, zijn ook altijd tegen rechten voor de inheemse volken geweest en beschuldigen ons ervan dat wij delen van Venezuela willen afsnoepen en die zelfs aan buurlanden of multinationals zouden willen overdragen. Als de oppositie zegt dat ze de nieuwe grondwet wil ontkrachten en vervangen, dan schaadt dat onze belangen direct.

U bent zelf al zo'n 40 à 50 jaar bij de sociale strijd betrokken.

Ja, 50 jaar al, en ik kan er getuigenis van af leggen hoe lang onze strijd al duurt! Ik werd geboren op het schiereiland van La Guajira en leerde Spaans toen ik 9 jaar oud was.

Er zijn zoveel persoonlijke aanvallen op Chávez. Bent u daar zelf ook het slachtoffer van?

Tot nu toe hebben ze mij en de andere inheemse parlementsleden met rust gelaten, maar we hebben ook geen aanleiding tot confrontatie gegeven. Het is heel eigen aan indianen dat wij met iedereen goede relaties proberen te onderhouden: wij zijn heel respectvol, niet dom of dwaas. Wij hebben goede contacten met sommige oppositie-leden, maar dat betekent niet dat we niet vastbesloten zouden zijn om de nieuwe grondwet en de regering te verdedigen, want dit politieke proces heeft waardigheid aan de inheemse volken gegeven!

Nawoord: De messias uit een helikopter

De gebeurtenissen volgen elkaar in ijltempo op: Chávez de wettig gekozen president van Venezuela wordt op donderdag 11 april afgezet en interim-president Carmona moet een overgangsregering gaan leiden. Er wordt gezegd dat Chávez gevangen zit en een verklaring heeft ondertekend dat hij geen aanspraken meer maakt op de macht. Wat een dramatische wending! Via internet ontvangen we berichten van voor- en tegenstanders van deze verhulde staatsgreep. De reguliere media hadden al lang op deze coup 'gezinspeeld,' maar geven - zeker tijdens zo'n noodtoestand - niet altijd correcte informatie (om het maar eufemistisch uit te drukken). Grote verrassing volgt als - na nog een interim-president - op zondag, om 3 uur in de ochtend, Chávez weer bij het presidentiële paleis terugkeert, neerdalend als een messias (uit helikopter) tussen de samengestroomde massa aanhangers! Wat een blunder van de oppositionele krachten, en wat een morele overwinning voor Chávez!

Deze welhaast ongelooflijke opeenvolging van aktes in het politieke drama van Venezuela kent inmiddels haar eigen dynamiek: tot de dood erop volgt, zou ik daar aan toe willen voegen. En de vraag is dus wie geofferd zal moeten worden om de sociale vrede te handhaven in dit land dat - door Chávez en door de hem demoniserende media, spreekbuis van machtige binnen- en buitenlandse interessen - extreem gepolariseerd geraakt lijkt. Is er nog ruimte voor democratische besluitvorming en voor verzoening? Hoe zal de spanning zich ontladen? We houden ons hart vast....

Venezuela was in rep en roer en de situatie is er sinds mijn gesprek met Nohelí Pocaterra niet echt op vooruitgegaan. De neiging is groot in allerlei superlatieven te vervallen om de situatie van toenemende chaos te beschrijven, maar we moeten maar blijven hopen op het beste..... De verdeeldheid binnen de inheemse beweging - de kloof tussen de politieke elite in de steden en de achterban in het binnenland, en de concurrentiestrijd tussen allerlei facties - die al in het vorige artikel gesignaleerd werd, lijkt inmiddels ook alleen maar groter te zijn geworden. Soms komt dit omdat sommige inheemse burgemeesters nog in dienst zijn van een van de oude politieke partijen, soms door wanbestuur of vriendjespolitiek van de nieuwe inheemse leiders. Ook ruiken vele opportunisten hun kans om een carriére in de politiek te ambiëren. Op lokaal nivo, op micro-politieke schaal vinden dezelfde processen van confrontatie en conflict plaats als in het machtscentrum van de nationale politiek Caracas. De moeilijk te kwantificeren groep hardcore aanhangers van Chávez worden in de pers al langer omschreven als "de creoolse talibans," een term die de vrees voor het geweldspotentieel van de "Bolivariaanse Cirkels" dramatiseert. Caracas is het oog van de orkaan Hugo. Nu Venezuela alweer uit het nieuws lijkt te verdwijnen, is het afwachten of de orkaan uitgewoed raakt. En of de inheemse beweging haar positie genoeg kan consolideren om daar in de toekomst op voort te bouwen, kan pas na een afstand van jaren beoordeeld worden. Duidelijk is wel dat de inheemse beweging haar onschuld voorbij is.

 

 

 

 

Fundación Interchange
Th. Werenbertszstraat 11
6574 AM Ubbergen
The Netherlands
Tel.: 0031 - 24 36 03 550
mailto:bartolome@fundint.nl

© 2014 Fundación Interchange